Kısa cevap: 3-2-1 kuralı; verinizin 3 kopyasını, 2 farklı ortamda ve en az 1 kopyasını işletme dışında tutmanızı söyler. Fidye yazılımlarına karşı bunu bir adım ileri taşıyan 3-2-1-1-0 yaklaşımı ise bir kopyanın değiştirilemez veya çevrimdışı olmasını ve geri yükleme testlerinde 0 hata alınmasını ekler. Test edilmemiş bir yedek, yedek sayılmaz.
3-2-1 kuralı tam olarak ne demek?
| Kural | Anlamı | Neye karşı korur? |
|---|---|---|
| 3 kopya | Canlı veri + 2 yedek | Tek bir kopyanın bozulması |
| 2 farklı ortam | Örneğin yerel NAS + bulut depolama | Aynı türdeki donanımın birlikte arızalanması |
| 1 dış kopya | Ofis dışında, farklı konumda | Yangın, su baskını, hırsızlık |
| +1 değiştirilemez kopya | Silinemeyen (immutable) veya çevrimdışı yedek | Fidye yazılımı ve kötü niyetli silme |
| 0 hata | Düzenli geri yükleme testi | "Yedek var sanıyorduk" sürprizi |
Fidye yazılımı yedekleri neden hedef alır?
Güncel fidye yazılımı saldırıları yalnızca dosyaları şifrelemekle kalmaz, ağdaki yedekleri de bulup siler ya da şifreler. Çünkü sağlam bir yedeğiniz varsa fidye ödemek zorunda kalmazsınız. Bu yüzden yedeğin saldırganın erişemeyeceği bir yerde olması gerekir:
- Yedek depolama, günlük kullanılan Windows hesaplarıyla erişilebilir olmamalı; ayrı kimlik bilgileri ve çok faktörlü doğrulama kullanılmalı.
- En az bir kopya belirli bir süre boyunca silinemeyecek (immutable) şekilde saklanmalı veya ağdan fiziksel olarak ayrılmalı.
- Yedek yazılımının yönetim paneli internete açık bırakılmamalı.
RPO ve RTO: Ne kadar veri kaybını ve beklemeyi kaldırabilirsiniz?
Yedekleme planının iki temel sorusu vardır:
- RPO (Recovery Point Objective): En fazla ne kadarlık veri kaybını kabul edebilirsiniz? Günlük yedek alınan bir sistemde en kötü durumda bir günlük veri kaybolur.
- RTO (Recovery Time Objective): Sistem en geç ne kadar sürede yeniden çalışmalı? Bir muhasebe sunucusu için bu birkaç saat, bir dosya arşivi için birkaç gün olabilir.
Bu iki hedef her sistem için ayrı belirlenir; yedekleme sıklığı ve teknolojisi bu hedeflere göre seçilir. Her şeyi en sık aralıkla yedeklemek pahalıdır, kritik olmayanı seyrek yedeklemek ise yeterlidir.
KOBİ'ler hangi verileri yedeklemeli?
- Muhasebe, ERP ve CRM veritabanları
- Ortak dosya klasörleri ve proje arşivleri
- E-posta kutuları (Microsoft 365 ve Google Workspace verileri de ayrıca yedeklenmelidir; bulut hizmeti tek başına yedek değildir)
- Web sitesi dosyaları ve veritabanı
- Sunucu ve güvenlik duvarı yapılandırmaları
En sık yapılan yedekleme hataları
- Senkronizasyonu yedek sanmak: OneDrive veya Google Drive eşitlemesi, silinen veya şifrelenen dosyayı da diğer cihazlara eşitler.
- Yedeği aynı sunucuda tutmak: Sunucu giderse yedek de gider.
- Hiç geri yükleme denememek: Yedek dosyasının açılmadığı kriz anında fark edilir.
- Yedek raporlarını okumamak: Haftalarca başarısız olan bir yedekleme görevi kimsenin dikkatini çekmeyebilir.
- Tek kişiye bağımlılık: Geri yükleme adımlarını yalnızca bir kişi biliyorsa o kişi yokken süreç durur. Adımlar yazılı olmalı.
KVKK açısından yedeklerin önemi nedir?
Yedekler de kişisel veri içerir ve canlı verilerle aynı özeni gerektirir. 6698 sayılı Kanun, kişisel verilerin güvenliği için uygun teknik ve idari tedbirlerin alınmasını zorunlu kılar. Pratikte bu, yedeklerin şifrelenmesi, erişimin yetkili kişilerle sınırlandırılması ve saklama sürelerinin tanımlanması anlamına gelir.
Yedeklerinizin gerçekten geri dönüp dönmediğini biliyor musunuz? Mevcut yedekleme düzeninizi inceleyip 3-2-1-1-0 yaklaşımına göre eksikleri raporluyoruz.
Kaynaklar
Sık Sorulan Sorular
Evet. Microsoft 365 veya Google Drive gibi hizmetler verinin erişilebilir olmasını sağlar ama yanlışlıkla silinen ya da fidye yazılımıyla şifrelenen dosyaları uzun süre geri getirmeyi garanti etmez. Bu verilerin bağımsız bir yedeği alınmalıdır.
Kritik sistemler için en az üç ayda bir tam geri yükleme testi önerilir. Daha sık aralıklarla rastgele dosya geri yükleme kontrolleri de yapılmalıdır.
Tek başına yeterli değildir. Sürekli bilgisayara bağlı duran harici disk, fidye yazılımından da etkilenir. Harici disk ancak düzenli olarak sökülüp farklı bir yerde saklanıyorsa 3-2-1 düzeninin bir parçası olabilir.